1 maja 2026: umowa wchodzi w życie

Część handlowa umowy UE-Mercosur — obejmującej Brazylię, Argentynę, Urugwaj i Paragwaj — zaczęła być tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku. Porozumienie przewiduje szerokie obniżenie ceł na towary sprowadzane z Ameryki Południowej do Europy: wołowinę, drób, nabiał, cukier i etanol. W praktyce oznacza to otwarcie unijnego rynku na tanią żywność produkowaną według standardów, które krytycy od dawna uznają za niższe niż europejskie normy sanitarne i środowiskowe.

Umowa budziła sprzeciw części państw członkowskich UE — w tym Polski, Francji, Austrii, Węgier i Irlandii — jeszcze na etapie negocjacji. Jednak Komisja Europejska finalnie przeprowadziła ratyfikację, a od maja konsekwencje porozumienia stają się już namacalne.

Grecja: skażony drób już w pierwszych dniach

Niemal natychmiast po wejściu umowy w życie pojawiły się poważne problemy sanitarne. Do Grecji dotarła jedna z pierwszych partii mrożonego kurczaka z Brazylii, sprowadzonego właśnie w ramach nowego porozumienia handlowego. Wyniki badań laboratoryjnych były alarmujące — w około 80 proc. przebadanych próbek wykryto salmonellę.

Sprawę potwierdził Nikos Kakavas, prezes Ogólnogreckiej Federacji Inżynierów Geotechnicznych, na specjalnie zwołanej konferencji prasowej. Łącznie chodziło o pięć ton importowanego drobiu, z czego trzy tony były skażone niebezpiecznymi bakteriami. Transport został zawrócony do kraju pochodzenia, jednak incydent natychmiast wywołał gorącą debatę o skuteczności kontroli weterynaryjnych na granicy UE.

Kakavas zwrócił uwagę na kolejny niepokojący fakt: nawet 40 proc. etatów w greckich służbach weterynaryjnych jest nieobsadzone, co poważnie ogranicza zdolność do skutecznej kontroli importowanej żywności. W obliczu spodziewanego wzrostu wolumenu importu z Mercosur, problem ten może się znacząco pogłębić.

„Produkcja żywności poza Unią Europejską często nie podlega tak restrykcyjnym normom jak w krajach UE. Państwa spoza wspólnoty nie są związane tymi samymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności, kontroli jakości czy monitorowania patogenów” — podkreślił Kakavas.

Brazylia bije rekordy produkcji — i nie ma zamiaru hamować

Incydent sanitarny nie jest odosobnionym przypadkiem — wpisuje się w szerszy kontekst gwałtownie rosnącej produkcji rolnej w Brazylii. W minionym roku brazylijskie uboje trzody chlewnej osiągnęły rekordowy poziom 60,69 miliona sztuk, co oznacza wzrost o 4,3 proc. rok do roku.

Kluczowe przewagi kosztowe Brazylii to przede wszystkim tanie pasze — przy globalnej nadpodaży zbóż i wysokich zapasach kukurydzy oraz soi brazylijska produkcja zwierzęca korzysta z najniższego żywienia na świecie. Do tego dochodzi koncentracja produkcji w południowych stanach, jak Santa Catarina i Paraná, gdzie efekt skali jest nieosiągalny dla rozproszonych europejskich gospodarstw. Brazylia wypiera unijnych eksporterów już na rynkach azjatyckich — na Filipinach kontroluje ponad jedną czwartą całego importu mięsa.

Równolegle z rekordami w sektorze wieprzowym, od 1 maja 2026 roku radykalnie zmieniły się zasady importu wołowiny. Komisja Europejska zniosła cła na tzw. kwotę Hilton — niemal 50 tysięcy ton wysokiej jakości wołowiny kulinarnej z Argentyny i Brazylii wpływa teraz do UE ze stawką 0 proc. zamiast dotychczasowych 20 proc. To bezpośredni cios w europejski rynek premium.

Polska zaskarża umowę do TSUE

Na krajowym gruncie najważniejszym wydarzeniem pierwszych tygodni po wejściu umowy w życie była decyzja polskiego rządu o skierowaniu sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wniosek przyjęto 9 maja 2026 roku, a informację ogłosił minister rolnictwa Stefan Krajewski podczas spotkania z przedstawicielami izb rolniczych.

Minister podkreślił, że od miesięcy zabiegał o podjęcie właśnie takich działań. Polska chce chronić krajowy rynek przed żywnością, która nie spełnia unijnych norm — zarówno sanitarnych, jak i środowiskowych. Jak wskazał Krajewski: „Walczymy, aby z Ameryki Południowej do Polski nie trafiała żywność, która nie spełnia unijnych norm. Dbamy o zdrowie konsumentów oraz konkurencyjność polskich gospodarstw”.

Skarga do TSUE to gest polityczny i prawny jednocześnie. Eksperci nie są zgodni co do szans na unieważnienie umowy tą drogą, jednak sam fakt zaskarżenia przez państwo członkowskie porozumienia już ratyfikowanego przez Komisję jest bezprecedensowy i może otworzyć drogę do szerszej debaty o kompetencjach instytucji unijnych w sprawach handlowych.

Co dalej? Kluczowe pytania bez odpowiedzi

Pierwsze tygodnie obowiązywania umowy Mercosur odsłoniły trzy fundamentalne problemy, z którymi Unia Europejska będzie musiała się zmierzyć w nadchodzących miesiącach.

Po pierwsze — skuteczność kontroli sanitarnych. Incydent z greckim drobiem pokazał, że służby weterynaryjne w wielu krajach UE są po prostu niedofinansowane i nieobsadzone kadrowo. Przy rosnącym wolumenie importu z Mercosur ryzyko, że skażona żywność trafi do europejskiego obiegu, dramatycznie wzrośnie.

Po drugie — asymetria standardów produkcji. Brazylia i Argentyna nie stosują zakazu szeregu pestycydów i antybiotyków, których użycie w UE jest ograniczone lub wykluczone. Europejscy rolnicy muszą ponosić koszty wynikające z Zielonego Ładu, podczas gdy ich południowoamerykańscy konkurenci produkują bez takich obciążeń regulacyjnych.

Po trzecie — przyszłość europejskich hodowców. Zarówno w sektorze wieprzowym, jak i drobiowym i wołowym, dodatkowa podaż taniej żywności z Mercosur będzie wywierać presję cenową na skupy. Polscy rolnicy, już dziś borykający się z rosnącymi kosztami produkcji i energii, znajdą się w jeszcze trudniejszej sytuacji konkurencyjnej.

Sprawa Mercosur dopiero się zaczyna — a pierwsze tygodnie pokazują, że obawy rolników nie były bezpodstawne.

Źródła: Agroprofil, Farmer.pl, Agropolska.pl, Super Biznes / PAP

Artykuł Mercosur w Europie: pierwsze tygodnie i pierwsze alarmy. Skażone mięso, rekordy produkcji i Polska idzie do TSUE pochodzi z serwisu Harvium.