1 maja 2026: umowa wchodzi w życie

Część handlowa umowy UE-Mercosur — obejmującej Brazylię, Argentynę, Urugwaj i Paragwaj — zaczęła być tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku. Porozumienie przewiduje szerokie obniżenie ceł na towary sprowadzane z Ameryki Południowej do Europy: wołowinę, drób, nabiał, cukier i etanol. W praktyce oznacza to otwarcie unijnego rynku na tanią żywność produkowaną według standardów, które krytycy od dawna uznają za niższe niż europejskie normy sanitarne i środowiskowe.

Umowa budziła sprzeciw części państw członkowskich UE — w tym Polski, Francji, Austrii, Węgier i Irlandii — jeszcze na etapie negocjacji. Jednak Komisja Europejska finalnie przeprowadziła ratyfikację, a od maja konsekwencje porozumienia stają się już namacalne.

Grecja: skażony drób już w pierwszych dniach

Niemal natychmiast po wejściu umowy w życie pojawiły się poważne problemy sanitarne. Do Grecji dotarła jedna z pierwszych partii mrożonego kurczaka z Brazylii, sprowadzonego właśnie w ramach nowego porozumienia handlowego. Wyniki badań laboratoryjnych były alarmujące — w około 80 proc. przebadanych próbek wykryto salmonellę.

Sprawę potwierdził Nikos Kakavas, prezes Ogólnogreckiej Federacji Inżynierów Geotechnicznych, na specjalnie zwołanej konferencji prasowej. Łącznie chodziło o pięć ton importowanego drobiu, z czego trzy tony były skażone niebezpiecznymi bakteriami. Transport został zawrócony do kraju pochodzenia, jednak incydent natychmiast wywołał gorącą debatę o skuteczności kontroli weterynaryjnych na granicy UE.

Kakavas zwrócił uwagę na kolejny niepokojący fakt: nawet 40 proc. etatów w greckich służbach weterynaryjnych jest nieobsadzone, co poważnie ogranicza zdolność do skutecznej kontroli importowanej żywności. W obliczu spodziewanego wzrostu wolumenu importu z Mercosur, problem ten może się znacząco pogłębić.

„Produkcja żywności poza Unią Europejską często nie podlega tak restrykcyjnym normom jak w krajach UE. Państwa spoza wspólnoty nie są związane tymi samymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności, kontroli jakości czy monitorowania patogenów” — podkreślił Kakavas.

Brazylia bije rekordy produkcji — i nie ma zamiaru hamować

Incydent sanitarny nie jest odosobnionym przypadkiem — wpisuje się w szerszy kontekst gwałtownie rosnącej produkcji rolnej w Brazylii. W minionym roku brazylijskie uboje trzody chlewnej osiągnęły rekordowy poziom 60,69 miliona sztuk, co oznacza wzrost o 4,3 proc. rok do roku.

Kluczowe przewagi kosztowe Brazylii to przede wszystkim tanie pasze — przy globalnej nadpodaży zbóż i wysokich zapasach kukurydzy oraz soi brazylijska produkcja zwierzęca korzysta z najniższego żywienia na świecie. Do tego dochodzi koncentracja produkcji w południowych stanach, jak Santa Catarina i Paraná, gdzie efekt skali jest nieosiągalny dla rozproszonych europejskich gospodarstw. Brazylia wypiera unijnych eksporterów już na rynkach azjatyckich — na Filipinach kontroluje ponad jedną czwartą całego importu mięsa.

Równolegle z rekordami w sektorze wieprzowym, od 1 maja 2026 roku radykalnie zmieniły się zasady importu wołowiny. Komisja Europejska zniosła cła na tzw. kwotę Hilton — niemal 50 tysięcy ton wysokiej jakości wołowiny kulinarnej z Argentyny i Brazylii wpływa teraz do UE ze stawką 0 proc. zamiast dotychczasowych 20 proc. To bezpośredni cios w europejski rynek premium.

Polska zaskarża umowę do TSUE

Na krajowym gruncie najważniejszym wydarzeniem pierwszych tygodni po wejściu umowy w życie była decyzja polskiego rządu o skierowaniu sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wniosek przyjęto 9 maja 2026 roku, a informację ogłosił minister rolnictwa Stefan Krajewski podczas spotkania z przedstawicielami izb rolniczych.

Minister podkreślił, że od miesięcy zabiegał o podjęcie właśnie takich działań. Polska chce chronić krajowy rynek przed żywnością, która nie spełnia unijnych norm — zarówno sanitarnych, jak i środowiskowych. Jak wskazał Krajewski: „Walczymy, aby z Ameryki Południowej do Polski nie trafiała żywność, która nie spełnia unijnych norm. Dbamy o zdrowie konsumentów oraz konkurencyjność polskich gospodarstw”.

Skarga do TSUE to gest polityczny i prawny jednocześnie. Eksperci nie są zgodni co do szans na unieważnienie umowy tą drogą, jednak sam fakt zaskarżenia przez państwo członkowskie porozumienia już ratyfikowanego przez Komisję jest bezprecedensowy i może otworzyć drogę do szerszej debaty o kompetencjach instytucji unijnych w sprawach handlowych.

Co dalej? Kluczowe pytania bez odpowiedzi

Pierwsze tygodnie obowiązywania umowy Mercosur odsłoniły trzy fundamentalne problemy, z którymi Unia Europejska będzie musiała się zmierzyć w nadchodzących miesiącach.

Po pierwsze — skuteczność kontroli sanitarnych. Incydent z greckim drobiem pokazał, że służby weterynaryjne w wielu krajach UE są po prostu niedofinansowane i nieobsadzone kadrowo. Przy rosnącym wolumenie importu z Mercosur ryzyko, że skażona żywność trafi do europejskiego obiegu, dramatycznie wzrośnie.

Po drugie — asymetria standardów produkcji. Brazylia i Argentyna nie stosują zakazu szeregu pestycydów i antybiotyków, których użycie w UE jest ograniczone lub wykluczone. Europejscy rolnicy muszą ponosić koszty wynikające z Zielonego Ładu, podczas gdy ich południowoamerykańscy konkurenci produkują bez takich obciążeń regulacyjnych.

Po trzecie — przyszłość europejskich hodowców. Zarówno w sektorze wieprzowym, jak i drobiowym i wołowym, dodatkowa podaż taniej żywności z Mercosur będzie wywierać presję cenową na skupy. Polscy rolnicy, już dziś borykający się z rosnącymi kosztami produkcji i energii, znajdą się w jeszcze trudniejszej sytuacji konkurencyjnej.

Sprawa Mercosur dopiero się zaczyna — a pierwsze tygodnie pokazują, że obawy rolników nie były bezpodstawne.

Źródła: Agroprofil, Farmer.pl, Agropolska.pl, Super Biznes / PAP

Artykuł Mercosur w Europie: pierwsze tygodnie i pierwsze alarmy. Skażone mięso, rekordy produkcji i Polska idzie do TSUE pochodzi z serwisu Harvium.

Zalew taniej żywności i utrata konkurencyjności

Rolnicy zasadnie obawiają się o zalewu tańszą żywnością, w tym mięsa, zboża i produktów mleczarskich. Produkcja rolna w krajach Mercosur, zwłaszcza w zakresie norm środowiskowych i jakościowych, nie jest tak rygorystyczna, co pozwala na obniżenie kosztów. Z kolei w Europie rolnicy muszą przestrzegać wysokich standardów ochrony środowiska, co sprawia, że ich produkcja jest droższa. W połączeniu z brakiem skutecznych mechanizmów ochrony przed importem, może to prowadzić do obniżenia dochodów europejskich rolników.

Protesty rolników: Potrzebna rewizja umowy

W odpowiedzi na zagrożenia, rolnicy w całej Europie, w tym w Polsce, zaczęli organizować protesty. ich celem jest zmuszenie rządów do renegocjacji warunków umowy, aby zapewnić sprawiedliwą konkurencję na rynku. Bez dodatkowych regulacji ochronnych europejscy rolnicy mogą zostać zmuszeni do ograniczenia produkcji, co będzie miało negatywne skutki nie tylko dla ich dochodów, ale i dla bezpieczeństwa żywnościowego całej UE.

Podsumowanie: Ochrona rolnictwa w UE kluczowa

Umowa z Mercosur może stanowić poważne zagrożenie dla rolnictwa w Europie. Brak skutecznych mechanizmów ochrony rolników przed tańszymi produktami z Ameryki Południowej stawia przyszłość wielu gospodarstw rolnych pod dużym znakiem zapytania. Unijni producenci nie będą w stanie konkurować z niższymi cenami, wynikającymi z braku rygorystycznych norm w krajach Mercosur. Reasumując jeśli nie zostaną wprowadzone odpowiednie regulacje, wiele europejskich gospodarstw może zniknąć z rynku. Wynegocjowana 6 grudnia 2024 r. przez Ursulę von der Leyen (podczas pobytu w Urugwaju) umowa zdaje się przeczyć zmianie podejścia prezentowanego przez KE. Pewnym jest, że europejskie rolnictwo (zwłaszcza polskie i francuskie) czeka czas próby. Będziemy Państwa na bieżąco informować o kolejnych zmianach w tym zakresie.

Zachęcamy do regularnego śledzenia naszych aktualności oraz zapoznania się z ofertą w zakresie rolnictwa precyzyjnego.

Artykuł Mercosur: Zagrożenie dla rolników w Europie pochodzi z serwisu Harvium.