Kakao pod lupą satelitów – przewidywanie spadku zbiorów

Satelity Sentinel-2 dostarczają dane NDVI (Normalized Difference Vegetation Index), które pozwalają monitorować zdrowotność roślin i wydajność upraw. Analiza danych z plantacji kakao w Ghanie objęła kluczowe regiony zachodnie i centralne. Dzięki NDVI można zauważyć zmiany w kondycji roślin, które wpływają na zbiory. W poniższym fragmencie przedstawiono analizę okresowych spadków NDVI, wskazujących na potencjalne problemy.

Naturalne sezonowe spadki NDVI

Sezonowe spadki NDVI są naturalne w porze suchej od grudnia do lutego. Krótkotrwałe zmniejszenie wskaźnika w tym okresie nie szkodzi roślinom. Kakao jest przystosowane do czasowego spadku wilgotności. Jednakże, przedłużająca się susza może negatywnie wpłynąć na uprawy. Szczególnie ważne są wartości NDVI w fazach wzrostu i szczytu rozwoju roślin, ponieważ anomalie w tych okresach przekładają się na wielkość i jakość zbiorów. Jednakże, istotne jest, by monitorować anomalie w długości i intensywności pory suchej, ponieważ wydłużona susza może negatywnie wpływać na kondycję upraw. Kluczowe jest także śledzenie wartości NDVI podczas faz wzrostu i szczytu rozwoju roślin, gdyż ewentualne anomalie w tych okresach mogą bezpośrednio przekładać się na wielkość i jakość zbiorów kakao.

Grafika 1: Średnie NDVI (Ruchome 3-miesięczne) w czasie – Western Ghana Cocoa Plantations
Wykres przedstawia naturalne sezonowe spadki NDVI związane z suchą porą roku oraz cykle wzrostowe w regionie zachodniej Ghany, istotne dla monitorowania anomalii.

Analiza danych NDVI – studium przypadku (Ghana zachodnia)

Analiza danych z lat 2018–2023 wykazała spadkowy trend w rocznych maksymalnych wartościach NDVI. Wyniki te sugerują pogorszenie kondycji roślinności w regionie. Główną przyczyną są zmiany klimatyczne, w tym zjawisko El Niño, które przynosi nieregularne opady i wydłużone susze.

Grafika 2: Roczne maksymalne wartości NDVI (Średnie ruchome 3-miesięczne) – Western Ghana Cocoa Plantations
Wykres ukazuje tendencję spadkową rocznych maksymalnych wartości NDVI w regionie zachodniej Ghany, z uwzględnieniem prognozy na rok 2024.

Spadek rocznego maksymalnego NDVI odzwierciedla rosnące wyzwania dla produkcji kakao, związane z ekstremalnymi warunkami pogodowymi, głównie za sprawą zjawiska El Niño, które wprowadza nieregularne opady oraz długotrwałe okresy suszy.

Centralna Ghana – porównanie trendów

Plantacje w centralnej Ghanie również wykazują spadkowy trend NDVI, choć nie jest on tak wyraźny jak w regionie zachodnim. Porównanie danych wskazuje, że zmiany klimatyczne bardziej dotykają zachodnie plantacje.

Grafika 3: Roczne maksymalne wartości NDVI (Średnie ruchome 3-miesięczne) – Central Ghana Cocoa Plantations
Wykres przedstawia roczne maksymalne wartości NDVI w centralnym regionie Ghany, porównując wartości historyczne rok do roku.

Po uprzednim dokonaniu porównania danych z obu regionów, można zauważyć, że zachodnia Ghana boryka się z większymi problemami zdrowotności roślin, co może wynikać z bardziej intensywnych zmian klimatycznych w tej części kraju. Te analizy mogą być wykorzystywane do przewidywania zbiorów, monitorowania problemów produkcyjnych oraz podejmowania decyzji dotyczących importu i eksportu kakao.

Monitorowanie kondycji upraw a prognozowanie cen kakao

Analiza kondycji upraw przy pomocy wskaźnika NDVI może być kluczowa w przewidywaniu wahań podaży kakao i wpływu na ceny. Zachodnia Afryka, w tym Ghana oraz sąsiednie kraje, stanowią globalne „wąskie gardło” w łańcuchu dostaw kakao, odpowiadając za znaczną część jego światowej produkcji. Z tego względu wszelkie anomalie kondycji upraw, widoczne w trendach NDVI, mogą stanowić istotny wskaźnik nadchodzących problemów z podażą. Przy spadku kondycji plantacji kakao należy spodziewać się, że mniejsze plony przełożą się na wyższe ceny na rynkach globalnych.

Przykład Ghany w ostatnich kilku latach doskonale ilustruje tę zależność. Coraz niższe maksymalne wartości NDVI, wynikające z chorób i starzejących się plantacji, korelują ze spadkiem produkcji kakao w tym regionie. Na wykresie przedstawiającym trend NDVI dla plantacji kakaowca w Ghanie można zauważyć wyraźne obniżenie kondycji roślin, które w efekcie przełożyło się na mniejsze plony i w efekcie panikę na globalnym rynku.

Grafika 4: Porównanie spadających wartości NDVI, produkcji kakao i cen (Western Ghana Cocoa Plantations)
Wykres ukazuje zbieżność spadków NDVI i spadku produkcji kakao, wraz z wyraźnym wzrostem cen w 2024 roku.

Drastyczny wzrost cen kakao w 2024 roku, wynikający z malejącej produkcji, ilustruje jak zmieniające się warunki zdrowotności upraw mogą być bezpośrednim wskaźnikiem nadchodzących zmian na rynku surowców. Satelitarne monitorowanie tych zmian zyskuje na znaczeniu, pozwalając producentom, importerom oraz inwestorom przygotować się na potencjalne zakłócenia w podaży i na dynamicznie zmieniające się ceny.

Dzięki technologii satelitarnej, obserwacja kondycji roślinności w czasie rzeczywistym staje się niezastąpionym narzędziem w strategii zarządzania ryzykiem i stabilizowania cen, zaś Ghana i Afryka Zachodnia pozostają kluczowymi regionami, w których tego rodzaju monitoring jest szczególnie istotny.

Jak satelity mogą wspomóc stabilizację rynku

Zastosowanie satelitów Sentinel-2 oraz analiz NDVI pozwala nie tylko monitorować zmiany w zdrowotności roślin, ale także przewidywać możliwe zaburzenia w łańcuchu dostaw. Dzięki danym satelitarnym, które stale monitorują stan upraw, można wyciągnąć szereg wniosków:

• Wczesne ostrzeżenia o zagrożeniach klimatycznych – wychwytywanie zjawisk takich jak susze, nadmierne opady czy choroby roślin.
• Śledzenie kondycji plantacji w czasie rzeczywistym – co pozwala na szybkie reagowanie na krytyczne zmiany i podejmowanie odpowiednich kroków, takich jak zwiększenie dostaw z innych regionów lub magazynowanie.
• Prognozowanie podaży i potencjalnych deficytów – analiza trendów NDVI w różnych regionach umożliwia przewidywanie wielkości zbiorów i planowanie zapasów w odpowiedzi na przewidywane braki.

Podsumowanie – nowe możliwości i wyzwania

Nowoczesne technologie, takie jak NDVI, mogą zmienić sposób zarządzania rynkiem kakao. Monitorowanie kondycji plantacji pozwala szybciej reagować na kryzysy i przewidywać ceny. To szczególnie ważne w dobie zmian klimatycznych i rosnącej niepewności na rynkach.

Jeśli interesujesz się tematami związanymi z rolnictwem precyzyjnym, zobacz także nasze inne artykuły. Chciałbyś z nami współpracować? Zapraszamy do kontaktu.

Artykuł Prognozowanie cen kakao z danych satelitarnych Sentinel pochodzi z serwisu Harvium.

Jednakże, jak wskazał wiceminister rolnictwa Adam Nowak, największe szkody dotknęły uprawy kukurydzy, soi, ziemniaków i buraka cukrowego. Uprawy, które były kluczowe dla tego regionu zostały zniszczone. W konsekwencji, rekompensaty są planowane dla około 25 tys. hektarów, które zostały zalane. Najważniejszą częścią strat jest kukurydza, która jest uprawiana przede wszystkim na ziarno. Ponadto straty w uprawach buraka cukrowego również są znaczące – szczególnie na terenach Opolszczyzny, gdzie powódź poważnie utrudniła działalność rolniczą. Spółdzielnia Cukry Nyskie, mająca zakład w Nysie, zgłosiła niemożność wznowienia produkcji po zalaniu zakładu.

Analiza satelitarna obszarów dotkniętych powodzią

Powyższa mapa przedstawia zalane obszary w dolinach Odry i Nysy Kłodzkiej. Na podstawie danych satelitarnych z analizy Harvium, zaznaczono tereny, gdzie doszło do największych strat w uprawach, szczególnie w obrębie wałów przeciwpowodziowych.

Na podstawie multispektralnych zdjęć satelitarnych, Harvium generuje wskaźniki kondycji upraw, które są kluczowe w ocenie strat rolniczych. Co więcej, analiza satelitarna obszarów dotkniętych powodzią pozwala na precyzyjne monitorowanie terenów zalanych oraz ocenę wpływu powodzi na roślinność.

Powyższa animacja przedstawia obszary zalane wodą między Brzegiem a Wrocławiem, ukazując szczegółowy obszar powodzi. Dane pochodzą z aplikacji mapowej Harvium, która dostarcza bieżących informacji na temat kondycji upraw oraz terenów dotkniętych klęską żywiołową.

Skutki powodzi i przyszłe wyzwania

Wstępnie zaproponowane rekompensaty w wysokości 5 tys. zł za hektar zalanych upraw mogą nie pokryć pełnych strat. Dodatkowym wsparciem będą darmowe badania gleby na terenach objętych powodzią. Kluczowe będą także długofalowe działania, które pozwolą na zabezpieczenie regionu przed przyszłymi klęskami żywiołowymi.

Oferta Harvium

Dzięki analizom satelitarnym Harvium, możliwe jest monitorowanie procesu odbudowy oraz dokładna ocena wpływu powodzi na rolnictwo. Narzędzia dostępne na dedykowanej stronie rolnictwa precyzyjnego Harvium oferują przegląd najnowszych multispektralnych zdjęć satelitarnych oraz generowanych na ich podstawie wskaźników kondycji upraw i terenów zalanych. Na życzenie przygotowujemy szczegółowe raporty dla wybranych obszarów, które mogą być cennym wsparciem dla lokalnych rolników i władz w ocenie strat oraz planowaniu odbudowy.

Jeśli interesujesz się tematami związanymi z rolnictwem precyzyjnym, zobacz także nasze inne artykuły. Chciałbyś z nami współpracować? Zapraszamy do kontaktu.

Artykuł Powódź a rolnictwo w Polsce: dane satelitarne pochodzi z serwisu Harvium.

Kontekst historyczny

Ziemniaki przybyły do Europy z Ameryki Południowej w XVI wieku, zaś do samej Polski najprawdopodobniej przybyły z wyprawy wiedeńskiej króla Jana III Sobieskiego i relatywnie szybko stały się podstawowym produktem w diecie Polaków. W XIX wieku uprawy ziemniaków rozprzestrzeniły się po całym kraju, a w XX wieku ziemniak stał się jedną z głównych roślin wykorzystywanych zarówno do konsumpcji, jak i jako pasza dla zwierząt.

Przełomowym momentem w uprawie ziemniaków w Polsce była transformacja ustrojowa w 1989 roku. Na koniec XX wieku Polska była jednym z czołowych producentów ziemniaków w Europie, z powierzchnią upraw przekraczającą 2 miliony hektarów. W następnych latach nastąpiła jednak znaczna tendencja spadkowa – w 2020 roku obszar upraw zmniejszył się do około 200-250 tysięcy hektarów. Mimo to, Polska utrzymuje czwartą pozycję wśród największych producentów ziemniaków w Europie, zgodnie z danymi z 2023 roku.

Udział w produkcji ziemniaków poszczególnych krajów UE

Źródło: Eurostat

Geograficzne Rozmieszczenie i Struktura Gospodarstw

Uprawa ziemniaków w Polsce ma zróżnicowane rozmieszczenie geograficzne. Największe areały upraw znajdują się w centralnej i wschodniej części kraju, zwłaszcza w województwach wielkopolskim, łódzkim, lubelskim i mazowieckim. Regiony te charakteryzują się sprzyjającymi warunkami glebowymi i klimatycznymi, chociaż struktura gospodarstw różni się w poszczególnych rejonach.

Gospodarstwa zajmujące się produkcją ziemniaków można łatwiej scharakteryzować niż te specjalizujące się np. w produkcji zbóż. W Polsce dominują małe, rodzinne gospodarstwa, które produkują ziemniaki głównie na własne potrzeby, do handlu detalicznego oraz jako paszę. Istnieją również większe gospodarstwa towarowe, szczególnie w zachodniej Polsce, specjalizujące się w produkcji ziemniaków na dużą skalę. Są to często gospodarstwa produkujące ziemniaki przemysłowe, sadzeniaki i ziemniaki jadalne.

Typy upraw ziemniaków

Produkcja ziemniaków w Polsce dzieli się na kilka kategorii, w zależności od przeznaczenia plonów:

• Ziemniaki konsumpcyjne: Przeznaczone do bezpośredniego spożycia, stanowią główną część produkcji.
• Ziemniaki przemysłowe: Używane do produkcji frytek, chipsów oraz skrobi ziemniaczanej. Polska należy do czołowych producentów skrobi ziemniaczanej w Europie.
• Ziemniaki paszowe: Choć ich znaczenie maleje, wciąż są wykorzystywane jako pasza dla zwierząt.
• Ziemniaki nasienne: Produkowane głównie w celu dalszego rozmnażania i sadzenia w kolejnych sezonach.

Wyzwania i problemy

Produkcja ziemniaków w Polsce napotyka na szereg wyzwań, które mają wpływ na rozwój sektora. Najpoważniejszym problemem jest systematyczny spadek powierzchni upraw. W ciągu ostatnich 30 lat areał zmniejszył się ponad dziesięciokrotnie. Powodem jest nie tylko malejące zapotrzebowanie na ziemniaki, ale także wzrost rentowności innych upraw, takich jak rzepak i zboża. Kolejnym istotnym czynnikiem są wysokie koszty związane z przechowywaniem, pakowaniem oraz przygotowaniem ziemniaków do sprzedaży, na przykład sortowanie i kalibrowanie.

Zmiany klimatyczne stanowią kolejne wyzwanie dla sektora. Coraz częstsze zjawiska ekstremalne, takie jak susze, przymrozki czy gwałtowne opady, negatywnie wpływają na uprawy. Gospodarstwa rolnicze zmagają się także z problemem chorób roślin, takich jak zaraza ziemniaczana, oraz szkodników, co wymusza stosowanie kosztownych środków ochrony roślin.

Perspektywy na przyszłość

Mimo wielu wyzwań, sektor produkcji ziemniaków w Polsce ma także perspektywy rozwoju. Rosnące zapotrzebowanie na przetworzone produkty ziemniaczane, takie jak frytki czy chipsy, stwarza szanse dla producentów, którzy dostarczają surowce do przemysłu przetwórczego. Polskie ziemniaki są również coraz częściej eksportowane, głównie na rynki europejskie.

Nowoczesne technologie, takie jak rolnictwo precyzyjne, automatyzacja i cyfryzacja procesów produkcyjnych, mogą znacząco poprawić efektywność produkcji ziemniaków. Narzędzia takie jak drony, czujniki wilgotności gleby czy systemy nawadniania kropelkowego pomagają rolnikom monitorować i optymalizować uprawy.

Coraz większe zainteresowanie konsumentów żywnością ekologiczną otwiera także możliwości rozwoju produkcji ziemniaków ekologicznych. Choć ten segment rynku w Polsce jest jeszcze niewielki, rosnąca świadomość ekologiczna może w przyszłości przyczynić się do zwiększenia popytu na te produkty.

Podsumowanie

Produkcja ziemniaków w Polsce pozostaje ważnym elementem krajowego rolnictwa, mimo że w ostatnich dekadach przeszła istotne zmiany. Chociaż powierzchnia upraw ulega zmniejszeniu, sektor ten wciąż ma liczne możliwości rozwoju, szczególnie w kontekście rosnącego popytu na produkty przetworzone i ekologiczne. Inwestycje w nowoczesne technologie oraz metody uprawy mogą przyczynić się do zwiększenia efektywności produkcji i wzmocnienia konkurencyjności polskich rolników na rynkach międzynarodowych.

Pamiętaj, śledząc naszą stronę będziesz w stanie zdobyć wiedzę i informacje na temat najistotniejszych zmian w sektorze rolnym. Ostatnio analizie poddawaliśmy sytuację na polskim rynku jaj. Ponadto, dokładamy wszelkich starań, aby z tygodnia na tydzień dostarczać coraz lepsze materiały. Poszukujesz najlepszej ceny na rynku? Sprawdź notowania i skontaktuj się z Harvium.

Artykuł Struktura produkcji ziemniaków w Polsce pochodzi z serwisu Harvium.